Bij de voorstelling Robotje van HNTjong vertaalt de tolk Nederlandse gebarentaal de tekst en de geluiden van de voorstelling.
door op 15-10-2019 13:00ARTIKELMarketingcommunicatie

Hoe vergroot je de toegankelijkheid van je organisatie en wat kun jij doen als marketeer? 

In Nederland zijn twee miljoen mensen met een beperking. Voor veel van hen is een avondje theater of een museumbezoek een enorme onderneming. In 2018 startte Het Nationale Theater het project ‘HNTonbeperkt’ om theaterbezoek voor deze mensen mogelijk te maken. In het pilotjaar leerden zij meer over de drempels en blokkades voor mensen met een fysieke, visuele, auditieve beperking en mensen met een gevoeligheid voor prikkels. Anne Helsen, communicatieadviseur voor Het Nationale Theater, vertelt in deze blog welke grote en kleine aanpassingen nodig waren om de gebouwen, website, service en voorstellingen van Het Nationale Theater beter toegankelijk te maken. 

Saartje Oldenburg is de drijvende kracht achter en initiatiefnemer van HNTonbeperkt. In 2015 werkte ze als hoofd educatie in Theater aan het Spui, een drukke baan waar je al je energie voor nodig hebt. Saartje werd getroffen door een onbekende vorm van MS, die haar leven in één klap veranderde. Binnen een paar dagen raakte ze volledig verlamd aan de rechterkant van haar lichaam. Tijdens haar lange revalidatieproces ontdekte ze hoe het is om te leven met een fysieke beperking. Haar ervaring zet ze nu in om Het Nationale Theater meer inclusief te maken. Haar wilskracht en ambitie zijn een inspiratie voor al onze medewerkers.

In de organisatie is er veel draagvlak voor dit project. Dat is fijn, want we hebben alle expertise nodig.

Wij vinden het belangrijk om de voorstellingen in onze theaters en onze eigen producties te laten zien, horen of voelen aan iedereen, ook aan mensen met een beperking. Stap voor stap maken we onze gebouwen en onze voorstellingen steeds toegankelijker. We zijn klein begonnen met eenvoudige ingrepen, zoals het vervangen van bordjes en het aanpassen van de informatie op de website. Afgelopen jaar was een pilotjaar van HNTonbeperkt dat we met steun van de gemeente Den Haag en onze donateurs realiseerden. Daarbij hebben we ons vooral gericht op mensen met een visuele beperking (blind of slechtziend), mensen met een auditieve beperking (doof of slechthorend) en mensen die een lage tolerantie hebben voor prikkels (mensen met autisme, niet-aangeboren hersenletsel etc.). De komende jaren willen we het aanbod uitbreiden en onderzoeken om ook het artistieke proces inclusief te maken, door te werken met acteurs die gebarentaal beheersen, bijvoorbeeld.

Langzaam wordt de culturele sector inclusiever

Naast Het Nationale Theater zijn er meer culturele organisaties die zich inzetten om hun aanbod, de gebouwen, de beleving en de service beter te maken voor mensen met een beperking. In de museumsector zijn er al inspirerende voorbeelden te vinden zoals het Stedelijk Museum, het Van Gogh Museum, het Van Abbemuseum en het Rijksmuseum. In de podiumkunsten is ook een verandering voelbaar. We wisselden ervaringen uit met Parktheater Eindhoven, Festival Boulevard, Holland Dance Festival en Stadsschouwburg en de Vereeniging Nijmegen.

Bezoekers met een visuele beperking voelen attributen tijdens een Meet & Feel in Het Nationale Theater

Voorafgaand aan de voorstelling ‘Amadeus’ van Het Nationale Theater ontmoeten bezoekers met een visuele beperking de acteurs. Zo kunnen ze vast wennen aan de stemmen en krijgen de gelegenheid om de kostuums en rekwisieten te voelen.

Een meer inclusief beleid vraagt om een aanpak vanuit de hele organisatie, zowel in programmering, het maakproces van de eigen producties, aanpassingen aan het gebouw en het HR-beleid. Binnen Het Nationale Theater is er veel draagvlak voor dit project. Dat is fijn, want we hebben alle expertise die er in huis is nodig. Het afgelopen jaar gebruikten we de volgende hulpmiddelen om voorstellingen meer toegankelijk te maken:

  • Audiodescriptie (voor mensen met een visuele beperking)
  • Meet & Feel (kennismaking met acteurs en voelen van decor, kostuums en rekwisieten voor de voorstelling voor mensen met een visuele beperking)
  • Inzet van een tolk Nederlandse gebarentaal (voor mensen met een auditieve beperking)
  • Inzet van een schrijftolk (voor mensen met een auditieve beperking)
  • FM Gehoorondersteuning (voor mensen met een auditieve beperking)
  • Faciliteren van een prikkelarme voorstelling en omgeving (voor mensen met een lage tolerantie voor prikkels)

Om dit realiseren hebben we steun gehad van de gemeente Den Haag, fonds 1818 en onze vrienden.

10 tips waar jij als marketeer mee aan de slag kunt

Ook als marketeer kun je aanpassingen doen die je theater, museum of podium toegankelijker maken.

1. Vraag advies van experts

De Zonnebloem kan helpen om een plan te maken voor de nodige aanpassingen. Met behulp van mystery guests maken deskundigen een analyse van de toegankelijkheid van het gebouw, de service en het aanbod. Bovendien verzorgen ze ook trainingen voor de kassamedewerkers, het barpersoneel en de publieksbegeleiders. Andere experts waar we mee samenwerken zijn Stichting Onbeperkt Genieten, Theater met Tolk en Stichting Komt het Zien!.

2. Aardig zijn kost niks

Gastvrijheid is het allerbelangrijkste. Ook al is het gebouw misschien nog niet perfect in orde: zolang je mensen met een beperking gastvrij ontvangt en laat zien dat je meedenkt, heb je al een wereld gewonnen. Let op voor betutteling, richt je bijvoorbeeld als je spreekt tot degene met de beperking en niet tot zijn of haar begeleider. En vraag gewoon direct wat je kunt doen om het theaterbezoek voor hem of haar zo prettig mogelijk te maken.

3. Leer de meest basale woorden in gebarentaal

Oefen met alle collega’s die mensen verwelkomen de gebaren voor bijvoorbeeld koffie, bier en wijn. Op YouTube vind je allerlei filmpjes met gebaren. Deze kennis is handig om iemand zich welkom te laten voelen. Vaak kun je wel gewoon communiceren in het gesproken Nederlands.

4. Zorg voor uitgebreide informatie op de website

Wees zo volledig mogelijk in het geven van informatie. Geef bijvoorbeeld bij bereikbaarheid met het openbaar vervoer ook aan of er vervelende stoeprandjes zijn van de halte naar de deur. Zijn er aangepaste parkeerplaatsen dichtbij? Is er een hellinkje voor de rolstoel? Zijn er aangepaste toiletten? En waar precies zijn die in het gebouw? Zo kan iemand met een beperking het bezoek zo goed mogelijk voorbereiden. Dit neemt onzekerheid weg en daarmee de drempel om jouw locatie te bezoeken.

5. Verbeter je SEO

Zorg ervoor dat woorden als ‘toegankelijkheid’, ‘mindervaliden’, ‘ringleiding’, ‘audiodescriptie’ of ‘rolstoel’ in de zoekfunctie naar de juiste informatie verwijzen.

6. Maak je website geschikt voor voorleessoftware

Mensen die blind of slechtziend zijn, maken vaak gebruik van voorleessoftware. Om te zorgen dat informatie op je website herkend wordt door voorleessoftware moet je op de juiste manier het CMS vullen. Geef elke afbeelding een alt-tekst met een beschrijving van wat er te zien is. Dan wordt deze informatie ook voorgelezen. Dat geldt ook voor je logo en icoontjes die je gebruikt. Tabellen zijn ook lastig voor het voorleesprogramma. Door attributen mee te geven krijgt de gebruiker te horen in welke kolom en in welke rij de celinformatie staat. Ook mensen met een visuele beperking scannen websites. Zorg ervoor dat de kerninformatie snel zichtbaar is.

7. Maak ondertitels bij je video

Gebruik je videocontent op je website of social media? Zorg er dan voor dat ze ondertitels hebben. Dan zijn ze ook geschikt voor mensen die niet of minder horen.

8. Let op terminologie

Het woord ‘invalide’ ervaren mensen met een fysieke beperking als een nare term. Kies liever voor ‘aangepast toilet’ i.p.v. ‘invalide toilet’. Of gebruik het symbool voor rolstoelgebruikers. Gebruik liever ‘tolk (Nederlandse) gebarentaal’ in plaats van ‘doventolk’. In gesprek met mensen met een beperking hoef je echt niet altijd op eieren te lopen. Een woord als ‘zien’ kun je best gebruiken bij mensen met een visuele beperking.

9. Vraag advies aan bezoekers met een beperking

Wat kan beter? Soms zijn aanpassingen heel eenvoudig te realiseren. Voor mensen in een rolstoel is het bijvoorbeeld heel prettig als er een lang snoer aan het pinapparaat zit. Of een stang aan de binnenkant van de deur bij het aangepast toilet. Anders krijgt iemand in een rolstoel de deur niet dicht. Bij een onbewaakte garderobe is het fijn als er ook haakjes wat lager hangen zodat mensen in een rolstoel zelf hun jas kunnen ophangen. Sommige aanpassingen kan je relatief makkelijk en goedkoop uitvoeren. Er is lang niet altijd extra subsidie voor nodig.

10. Start een community

Er zijn veel netwerkorganisaties die je kunnen helpen om aangepaste programma’s bekendheid te geven. Wij werkten eerder samen met Koninklijke Visio, de Oogvereniging, Bartiméus, Koninklijke Kentalis, Hersenstichting, Hersenletsel en Buddy Netwerk. We hebben zelf ook veel gehad aan de Haagse organisatie Stichting Voorall. Zo’n regionale partner kan je direct in contact brengen met mogelijke bezoekers. We willen nu met de mensen die het afgelopen jaar een voorstelling bezochten een online community bouwen. Niet alleen om hen te informeren over ons aanbod, maar ook om ideeën te toetsen en om erachter te komen waar zij behoefte aan hebben.

Blijven leren om inclusiever te worden

Onze ambitie om een inclusief theater te zijn is een doorlopend proces. We leren elke dag, begaan vergissingen en worden steeds beter. Wij staan open voor een gesprek als je eens van gedachten wil wisselen over de mogelijkheden om jouw organisatie meer inclusief te maken.

 

Fotocredits: Tessa Veldhorst / De Schaapjesfabriek, Jassir Jonis / Goed Kroon media

Anne Helsen

Geschreven door Anne Helsen

Anne Helsen is zelfstandig communicatieadviseur met bijna 20 jaar ervaring in de culturele sector en een specialisatie in strategische communicatie. Voor Het Nationale Theater schreef ze een nieuwe corporate story en maakte een meerjarig strategisch communicatieplan.