contact
door op 20-06-2018 09:58ARTIKELOndernemerschap

Het belang van de kwaliteit van het contact met het publiek

Sinds begin maart is Geert van Boxtel aan de slag als ‘arrangeur’ voor de Provincie Noord-Brabant. In die hoedanigheid mag hij de komende twee jaar een stimulans geven aan de vernieuwing en verbreding van de klassieke en hedendaagse muzieksector in deze provincie. In de afgelopen drie maanden heeft Geert een rondgang gemaakt langs organisaties, makers, componisten en musici die in de muzieksector in Noord-Brabant actief zijn. Met hen spreekt Geert over hun werk en hun ideeën voor de toekomst waarbij een hele reeks van vragen aan bod komt. Wat zijn de artistieke ontwikkelingen binnen de muziekwereld? Op welke wijze verhoud je je tot een publiek? Wat zijn de mogelijkheden om aanbod en vraag beter op elkaar af te stemmen? Welke problemen ervaar je? In deze blog deelt Geert zijn bevindingen en ervaringen.

De rondgang langs organisaties, makers, componisten en musici die in de muzieksector in Noord-Brabant actief zijn, en de gesprekken die hieruit voortvloeien, leveren veel op. Voor mij als ‘matchmaker’ binnen de muzieksector, maar hopelijk vooral ook voor deze kunstenaars, organisatoren en entrepreneurs. Met hen ben ik op zoek naar de wijze waarop waardevolle projecten, concerten en andere activiteiten het contact tussen muziek en publiek kunnen versterken. Het woord ‘contact’ is hierin cruciaal. Het staat namelijk buiten kijf dat muziek een intrinsieke, autonome waarde heeft. Tegelijkertijd is het van belang om in te zien dat muziek die géén contact maakt met een publiek, haar functie deels verliest. Het is de kwaliteit van dat contact dat in belangrijke mate de waarde van een muziekstuk bepaalt. Ook een waanzinnig goede compositie komt pas tot leven wanneer ze gehoord wordt.

Contact is cruciaal

Contact is cruciaal.

Tot enkele jaren geleden bestond de basis van onze muzieksector uit een complex vlechtwerk van muziekonderwijs op de basisscholen, verdieping daarin op lokale muziekscholen en – voor de talenten – gevorderd muziekonderwijs in de vorm van privélessen. Wanneer talenten vervolgens van hun passie hun werk willen maken, was het conservatorium de plek waar dat werd – en wordt – gefaciliteerd. In mijn rondgang door de Brabantse muzieksector is tot op heden één pijnlijke conclusie te trekken: dat fijnmazige netwerk van muziekonderwijs behoort tot het verleden. Muziekonderwijs op de basisscholen is nagenoeg verdwenen, nadat het al op de pabo’s uit het curriculum werd gehaald, en grote, vaak florerende muziekscholen zijn wegbezuinigd. De brede basis die muziekeducatie had, is voor een groot gedeelte verdwenen. Gelukkig zijn er belangwekkende initiatieven als ‘Meer muziek in de klas’ die dit enorme gemis trachten te compenseren, maar ondertussen is er veel verloren gegaan.

Het wegvallen van muziekeducatie in het onderwijs, én daarbuiten, heeft een groot effect op dat wat je onze ‘luistercultuur’ kunt noemen. Daarmee bedoel ik niet alleen het luisteren naar muziek, maar de ontwikkeling van luisteren in het algemeen. Wanneer je als kind merkt dat je een bepaalde sensatie ervaart bij het luisteren naar een klank die je zelf voortbrengt, ontstaat een bewustzijn over wat dat betekent. Met muziekonderwijs wordt deze initiële verwondering gecultiveerd en ontwikkeld en leren kinderen de waarde kennen van luisteren. Goed kunnen luisteren is immers een voorwaarde voor het zelf maken van muziek.

Wanneer steeds minder kinderen deze verwondering ervaren, heeft dat consequenties voor de mate waarin onze maatschappij als geheel in staat is te ‘luisteren’. Te luisteren naar klank en naar muziek, maar ook naar een gepassioneerd verteld verhaal, een toespraak of een dialoog. Onlangs sprak ik met verschillende mensen die vrijwillig concerten organiseren uit passie en liefde voor de muziek. In kerken, kleine of grotere zalen, als bestuurder van een koor, orkest of ensemble. Allemaal hebben ze te maken met een structurele terugloop in de publieke interesse van hun werk. Allemaal zoeken we naar manieren om deze teruggang te keren. Allemaal ervaren ze dat de aanwas van jonge musici én jong publiek stokt. Het is niet overdreven te stellen dat de belangrijkste oorzaak hiervoor schuilt in het verdwijnen van muziekeducatie op veel plekken in de provincie en overigens in het hele land.

Mijn opdracht als arrangeur is om een bijdrage te leveren aan de verbreding en vernieuwing van de muzieksector in de provincie Noord-Brabant. Eén van de speerpunten in die opdracht is ervoor te zorgen dat er meer Brabanders in aanraking komen met live gespeelde klassieke muziek. Het spreekt voor zich dat de teruggang van het muziekonderwijs een belangrijke context vormt voor het realiseren van deze taak. Wanneer je als kind geen luisterervaring opdoet in live gespeelde muziek, heeft dat effect op je luistergedrag als volwassene.

Performance van Jacqueline Hamelink tijdens TEDx Amsterdam

Eén van de makers die ik onlangs sprak is Jacqueline Hamelink. Zij ontwikkelde de ‘Bach-therapie’ waarbij ze in een één-op-één situatie mensen de kracht van muziek wil laten ervaren. Jacqueline is één van de drie winnaars van de Brabant Cultuur Publieksprijs die enkele maanden geleden werd uitgereikt. Zij vraagt haar éénpersoons publiek om tijdens haar spel de cello vast te pakken om de klank niet alleen te horen, maar ook te voelen. Onderstaande video geeft een goed beeld van hoe belangrijk contact is voor het (leren) luisteren van muziek.

Dit artikel verscheen eerder op mestmag.nl en is geschreven door Geert van Boxtel.

Fotocredits: foto

MEST

Geschreven door MEST

Mestmag.nl is de community voor cultuur in Noord-Brabant. Wil je elke dinsdag het culturele nieuws uit Brabant en de rest van Nederland in je mailbox? Meld je dan hier aan.