door op 28-04-2010 10:39ARTIKELOndernemerschap

Van bezoeker naar co-producent of investeerder

Technologie zorgt al sinds jaar en dag voor verandering in het dagelijks leven. Sommige technologieën verstoren bestaande markten zo hard dat ze de markt zelfs ontwrichten. De industriële revolutie die in ons land plaatsvond van 1850 tot 1890 is daar een goed voorbeeld van. Maar ook recent zorgde de opkomst van digitale fotografie voor het verdwijnen van vrijwel de gehele fotografie markt zoals we die begin jaren 90 nog kenden.

Ook reiswinkels zijn in het huidige straatbeeld aan het verdwijnen door de opkomst van het boeken van reizen via internet. En downloaden brengt de entertainmentindustrie in een heftige transitie.  Deze technologieën worden in het Engels “disruptive technologies” genoemd. Nu zorgen digitalisering en ICT voor de belangrijkste verschuivingen op technologie gebied.

Op het moment is er een enorme verschuiving gaande in mediagebruik, namelijk van traditionele media naar digitale media. Mensen gebruiken telefoons om mee te fotograferen en chatten op een website die een sociaal netwerk heet. Maar ook die digitale media zijn aan het veranderen. Individuen maken zelf door realtime toepassingen als microblogs (twitter) en foto diensten (mobypicture) het nieuws, of nemen actief deel op het gebied van inhoud (co-creatie) en financiering (crowdfunding) platformen. Ook de plek waar digitale media gebruikt wordt, verandert, je kunt immers altijd verbonden zijn met het internet. In de bus op je mobiel, op de bank met een ipad kijkend naar de TV, op het werk op het bedrijfsnetwerk en op de tiener kamer op een oude PC.

Aan deze ontwikkelingen liggen een aantal trends ten grondslag; democratisering van media, sociale en participerende technologie en zoeken en gevonden worden. Deze trends zijn los gezien van infrastructurele trends, breedband, wifi en mobiel internet. In de onderstaande opsomming geef ik een omschrijving van deze trends, alsmede voorbeelden van manieren om je publiek beter te betrekken en hen in te zetten bij het verbeteren en promoten van je product.

Democratisering van media

Democratisering van media, de trend dat de ontvanger van vroeger de zender is geworden, maakt dat organisaties en individuen niet meer afhankelijk zijn van (broadcast) media om hun doelgroep te bereiken. De zelfgemaakte content is veelal ontstaan uit een grote hoeveelheid gratis, simpel te gebruiken webapplicaties en toepassingen die online beschikbaar zijn. Daarnaast zijn de lage kosten van semi professionele camera’s en uitgebreide mogelijkheden van mobiele telefoons mede oorzaak van deze “content explosie”. Tenslotte profiteren professionele organisaties van de lage productiekosten voor het maken van video’s en digitaliseren van collecties. Waardoor ook deze zonder “gate keeper” hun doelgroep kunnen bereiken.

Sociaal en participerende technologie

Een ander groot verschil met de oude media is dat media sociaal is geworden. Social media wordt vaak in één zin beschreven met web 2.0 – een term die Tim O’Reilly in 2004 bedacht om een kentering aan te geven op de manier waarop eindgebruikers internet gebruiken.  Web 2.0 wordt omschreven als de tweede fase in de ontwikkeling van het World Wide Web. Het gaat over de verandering van een verzameling websites naar een volledig platform van interactieve webapplicaties voor eindgebruikers op het World Wide Web. (1)

Zoeken en gevonden worden

Het is dus eenvoudig grote hoeveelheden content te produceren en te publiceren. Maar dit brengt een nieuw probleem met zich mee: hoe is dit alles vindbaar? De informatie stress. Metadata, (geo-)tags, algorimes, nieuwe taxonomieën en sociale filters zijn noodzakelijk geworden om relevante informatie te vinden. Enkel met een zoekmachine vind je niet meer wat in jouw niche past. De context van de content wordt steeds belangrijker: zoek ik iets lokaals, of juist wereldwijd? Ga ik zelf op zoek of krijg ik het aanbevolen van mijn vrienden of internet buren?

De huidige ontwikkeling die we zien is dat content steeds vaker naar je toe komt. Dit gebeurt bijvoorbeeld door aanbevelingen van vrienden via het sociale internet in een online dialoog op bijvoorbeeld Facebook of Twitter. Dit betekent dus dat de positie van Google steeds minder relevant begint te worden. Dit geldt zeker voor organisaties met een grote lokale aanwezigheid zoals schouwburgen. Waarom in de top resultaten van google willen komen bij zoeken op Youp van ’t Hek? Er zijn nog c.a. 50 schouwburgen in het land meer die dat willen. Beter alternatief is regionaal adverteren op deze zoekmachine, zodat je in jouw regio zeker in de topresultaten staat. Het allerbeste is dat de buzz ontstaat in het netwerk van vaste bezoekers, zo dat ze het aanbevelen aan elkaar. Het is dus zaak om ervoor te zorgen dat je met jouw productie, kunstwerk, collectie of werk zichtbaar bent op sociale netwerken en deel kan uitmaken van die dialoog.

Wat kan ik er mee?

Door deze trends is het mogelijk een hechte “fanbase” op te bouwen. Deze kan je inzetten om samen met je klant of doelgroep je product te promoten, maken, verbeteren en financieren. Het maakt je digitale aanbod, collectie of producten nog rijker door gebruikers ervaringen toe te voegen en het mogelijk te maken jouw content te laten verspreiden en aanbevelen via sociale netwerken. Het maakt ook mogelijk dat bezoekers van je website actief kunnen participeren en waarde toe kunnen voegen, maar bijvoorbeeld ook mee kunnen investeren. Dit verschijnsel word ‘crowdfunding’ genoemd.

Het Nederlandse Sellaband was een van de eerste toepassingen van crowdfunding. Op deze website, die onlangs na een faillissement een doorstart maakte, kunnen fans, de zogenaamde “believers” investeren in artiesten door aandelen te kopen. Wanneer het beoogde bedrag bij elkaar verzameld is (De bedragen kunnen uiteenlopen van $10.000 tot $250.000.) wordt er gestart met het beoogde product, zoals het produceren van een album, maar ook een wereldtournee. De opbrengst van het product wordt daarna met de believers gedeeld volgens een vooraf bepaalde verdeling. Sellaband zelf deelt niet mee in de opbrengst van de producten maar haalt zijn inkomsten uit de rente van uitstaande investeringen en de transactie kosten op  www.sellaband.com.

Dit verschijnsel is een kans voor de culturele sector, zo onderschrijft ook het Amsterdams Fonds voor de Kunst. Deze organisatie is bezig met een soortgelijk initiatief. Kunstenaars kunnen hun projecten aanprijzen op een website, waarna belangstellenden geld kunnen investeren om het project financieel bestaansrecht te geven. Het fonds gaat zich met het platform, dat nog geen naam heeft, in eerste instantie richten op de Amsterdamse kunstsector, maar heeft landelijke ambities.

Iamoneworld (I am one world) is een droom van kunstenaar Ingrid van den Boogaard en wordt nu werkelijkheid. Het doel is om mensen te inspireren en het besef van eenheid te vergroten. Het middel hierbij is het delen van een creatieve, duurzame en avontuurlijke reis rond de wereld in een voertuig op zonne-energie. Dit voertuig en de reis wordt gefinancierd door shareholders. Op de website kunnen aandelen in het project gekocht worden. Als shareholder ontvang je een kunstwerk naar keuze, en mag je je naam op het voertuig schrijven.

Een andere variant is co-creatie. Hierbij heeft het publiek inbreng in jouw producten, bijvoorbeeld door deze te vervolmaken door tips of het mede bepalen van de werken in de komende expositie. Een andere variant is het zelf mee creëren door input te leveren in tekst, video of ontwerp.

Een ander voorbeeld van co-creatie is ‘DSB the movie’. De perikelen rond de DSB Bank worden verfilmd, niet door een omroep of filmmaker, maar door iedereen die mee wil doen. Jan Willem Alphenaar is initiator van DSB the movie, een film gemaakt door het publiek die een goede weergave moet geven van hoe het Nederlandse publiek over deze zaak denkt. Via social media als Google Wave, YouTube, Hyves, Twitter en Linkedin kan het publiek een bijdrage leveren. Iedereen werkt belangeloos mee aan het project in ruil voor naamsvermelding en de eventuele opbrengst gaat naar een goed doel.

Waarom participeren mensen

Wat maakt nu dat mensen willen participeren? De eerste reden daarvoor is dat mensen zich graag profileren: “kijk mij, dit is waar ik van hou!” De communicatie op zich is een andere reden; het praten met en verbinden met gelijkgestemden. Een andere reden is het opdoen van nieuwe ervaringen. Een ieder wil als eerste die ene leuke nieuwe band of cabaretier “ontdekt” hebben.  De laatste is de beloning: zorg dat er iets te halen is.

Voorwaarden voor participatie

Houd bij online participatie vooral de regel van het dagelijks leven aan. Wanneer er een debat plaats vindt, mengt niet al het publiek zich direct in de discussie. Dit doet namelijk slechts een klein deel. Anderen praten na met vrienden in het café, vertellen erover in de kroeg, of gaan zo ver dat ze zich aanmelden als vrijwilliger om het debat een volgende keer mee te organiseren. Ook online werkt dit zo. Zorg in ieder geval voor goede unieke content op je website. Ook een duidelijk verhaal is belangrijk; spreek het publiek direct aan, maak duidelijk wat je van hen wilt. Ga de dialoog aan, praat dus terug en doe iets met alle input die je krijgt. Zorg vervolgens voor een beloning, dit is een extra stimulans en maakt je fanbase nog beter betrokken.

Dit artikel verscheen ook in nummer 2 van MMnieuws van dit jaar en werd geschreven door Hein Hofman van We Cross.

Photocredit: Susan NYC